REMERANDO

 

O zaguer 28 de mayo fenezió Victoria Nicolás Minué, mayestra, escritora, poeta y estudiosa de l’aragonés cheso.

Os suyos primers contautos con o cheso estioron a traviés de qui estió ro suyo maríu, Emilio Gastón, enradigato con a val d’Echo, e tamién le’n fazió buena onra a rilazión con o escritor e poeta cheso Veremundo Méndez ta capuzar-se en o estudeo e rechira d’a luenga. Asinas, reculliba ras viellas parolas, a grabadora en l’alforcha, charrando con os más viellos d’o lugar que la en miraban de bislai, puestar porque prexinasen que espullando as parolas amagatas, l’alma e a vida blincasen difuera d’ers.

En primeras, Mariví Nicolás escribió en as revistas Jacetania, Rolde u Fuellas; obtenió premio en os Premios Literarios Val d’Echo en as añadas ‘80, publicó ro poemario Plebia grisa (1986, Consello d’a Fabla Aragonesa) y en Plevias (2010, Xordica) se recullió completa tota ra suya obra. Bels poemas suyos se’n han feito cantas, ya sigan de cuna, de Nadal u d’aimor, cantadas por o Grupo Folclorico Val d’Echo u atros mosicos; Labordeta i metió mosica á o poema M’aganaría, e dica podemos sentir a nana chesa Soniando en a película Incierta gloria (2017, Agustí Villaronga).

Ye de dar que a poesía de Victoria Nicolás, plena de lirismo presonal, d’aimor e malinconía u, seguntes diz o mesmo Labordeta “de paisache, naturaleza, d’albadas pretas de luz y calor”, portia tamién firme ritmo mosical e rayadas d’umor con chuegos de parolas con as que sientes, en leyer-las, un tobo revoltín de fuellas sobatidas por l’ausín.

Os quefers de l’autora no bi son solo que en a literatura; siñalamos o treballo, encara sin rematar, que prenzipió con atras dos grans escritoras chesas, Rosario Ústariz e Rosa Coarasa, parando ro “Diccionario de voces chesas”, alazetato en as parolas recullitas por Veremundo Méndez e Rafael Gastón Burillo. Tamién escribiba en pogramas de fiestas, feba leuturas poeticas, charradas en zentros d’amostranza… dixando perén esclatero o paper d’a muller en cusirar e transmitir, de traza intima e familiar en primeras, y en publico dimpués, a luenga materna, a luenga propia.

E ye menister charrar de l’autividá profesional de Mariví Nicolás; mayestra de formazión, estudeó tamién Filosofía y Letras e Ayudante Técnico Sanitario. Entre atras escuelas treballó, de mayestra, en a escuela La Quer Majarí Calí ta ninas e ninos chitáns, en do metió en prautica o suyo compromís sozial e vital.

Ixe amplo compromís sozial, tamién politico e con Aragón, fazió que estase entre os fundadors d’o PSA, Partido Socialista de Aragón, e que leyese o 23 d’abril de 1978, en o carasol d’a Diputazión de Zaragoza debán de más de 100.000 presonas, o Manifiesto por la Autonomía de Aragón.

En 2016 rezibió ro Premio Chuana Coscujuela d’o Gubierno d’Aragón ( acotraziato por a Direzión Cheneral de Politica Luengüistica) por o suyo treballo de tota una vida por a dinnificazión de l’aragonés.

Podemos sentir a voz de Victoria Nicolás leyendo os suyos poemas en https://fonotecapoesia.com/maria-victoria-nicolas/

Videopoema (Exposizión Vozes en o zierzo, escritoras en aragonés y catalán)

https://www.youtube.com/watch?v=X17GDb3-eQs&list=PLPqMP-Ocq9uFy4DlmNl3WL1a7-7UGNq5r

En o Programa educativo del Gobierno de Aragón Poesía para llevar

https://miralibro.wordpress.com/2020/01/29/poesia-para-llevar-11-nana-chesa-soniando-de-victoria-nicolas-minue/